E-GAZETE
KARİKATÜR

ÖLÜM SİGORTASINDAN SAĞLANAN HAKLAR

17 Kasım 2011, 08:47
Güngoğan Güngör DANACI
Gündoğan Güngör DANACI
                                                                              Sosyal Güvenlik Kurumu Başmüfettişi
 
             
I-GİRİŞ  
 
5510 sayılı Sosyal Sigortalar ve Genel Sağlık Sigortası Kanunu’nun 32. maddesinde ölüm sigortasından sağlanan haklar ve yararlanma şartlarına ilişkin düzenleme yapılmıştır. Ölüm sigortasından Kanun’da belirtilen şartların bulunması halinde hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanmakta, ölüm aylığı bağlanamaması durumunda ise, ölüm tarihi esas alınarak ölüm toptan ödemesi yapılmaktadır.
 
Ölüm aylığı almakta iken evlenen ve bu nedenle, gelir veya aylıklarının kesilmesi gereken kız çocuklarına evlenmeleri ve talepte bulunmaları halinde almakta oldukları aylık veya gelirlerinin iki yıllık tutarı bir defaya mahsus olmak üzere evlenme ödeneği olarak peşin ödenmektedir.
 
Sözü edilen haklar dışında, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu veya sürekli iş göremezlik geliri, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almaktayken veya kendisi için en az 360 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olup da ölen sigortalının hak sahiplerine cenaze ödeneği verilmektedir.
 
Yazımızda 5510 sayılı Kanun uygulamasında ölüm aylığı bağlanma şartları ve ölüm sigortasından sağlanan haklar ele alınmıştır.  
 
II- ÖLÜM AYLIĞI BAĞLANMA ŞARTLARI
 
      5510 sayılı Kanun’un 32. maddesinde ölüm aylığının;
   a) En az 1800 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş veya 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında (mülga 506 sayılı Kanun uygulamasında Sosyal Sigortalar Kurumu sigortalısı olanlar)  sigortalı sayılanlar için, her türlü borçlanma süreleri hariç en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, toplam 900 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi bildirilmiş,
 b) 47. maddede yazılı sebeplerle kazaya uğramış, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış,
 c) Bağlanmış bulunan malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı, sigortalı olarak çalışmaya başlamaları sebebiyle kesilmiş,
durumda iken ölen sigortalının hak sahiplerine, yazılı istekte bulunmaları halinde bağlanacağı hüküm altına alınmıştır. Kanun’un  4. maddenin birinci fıkrasının (b) bendine göre (mülga 1479 sayılı Kanun uygulamasında Bağ-Kur sigortalısı olanlar) sigortalı sayılanların hak sahiplerine aylık bağlanabilmesi için ölen sigortalının genel sağlık sigortası primi dahil kendi sigortalılığından dolayı prim ve prime ilişkin her türlü borcunun olmaması veya ödenmesi gerekmektedir.  
  
              III- ÖLÜME BAĞLI TOPTAN ÖDEME VE İHYA
 
             5510 sayılı Kanun’un 4. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentleri kapsamındaki sigortalılar ile  Kanun’a göre ilk defa aynı maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında (mülga 5434 sayılı Kanun uygulamasında Emekli Sandığı iştirakçisi olanlar) sigortalı olanlardan ölen sigortalıların hak sahiplerine ölüm aylığı bağlanamaması durumunda, ölüm tarihi  esas  alınmak kaydıyla hesaplanan tutar,  hak sahiplerine toptan ödeme şeklinde verilmektedir.
 
             Hak sahiplerine yapılacak ödeme toplamının, sigortalıya yapılacak toptan ödeme tutarını geçmesi mümkün olmadığından, bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahiplerinin hisselerinden orantılı olarak indirim yapılmaktadır.
 
             Toptan ödeme yapıldıktan sonra artan tutarın olması halinde sigortalının ölümünden sonra doğan veya soy bağı düzeltilen veya babalığı hükme bağlanan çocuklarına da toptan ödeme yapılmaktadır.
 
             Kanun’a göre toptan ödeme yapılarak tasfiye edilmiş süreler, borçlanılarak veya yurt dışı hizmetleri birleştirilerek ya da sonradan hizmet tespiti nedeniyle hak kazanılan sürelerin eklenmesi suretiyle ölüm sigortasından yararlanmak için gerekli prim ödeme gün sayısının tamamlanması halinde, hak sahiplerinin yazılı isteği üzerine ihya edilmektedir.
 
Söz konusu süreler, ihya edilen süreye ilişkin tutar dahil her türlü borçların ödendiği tarihi takip eden ay başı itibarıyla  Kanun’a göre aylık bağlanmasında dikkate alınmaktadır.
 
           III- EVLENME ÖDENEĞİ VERİLMESİ
 
 Ölüm aylığı almakta iken evlenen ve bu nedenle, gelir veya aylıklarının kesilmesi gereken kız çocuklarına evlenmeleri ve talepte bulunmaları halinde almakta oldukları aylık veya gelirlerinin iki yıllık tutarı bir defaya mahsus olmak üzere evlenme ödeneği olarak peşin ödenmektedir. Evlenme ödeneği alan hak sahibinin aylığının kesildiği tarihten itibaren iki yıl içerisinde yeniden hak sahibi olması halinde ise, iki yıllık sürenin sonuna kadar gelir veya aylık bağlanmamaktadır.
 
Evlenme ödeneği verilmesi halinde, diğer hak sahiplerinin aylık veya gelirleri evlenme ödeneği verilen sürenin bitimini takip eden ödeme döneminden itibaren yeniden belirlenmektedir.
 
          IV- CENAZE ÖDENEĞİ VERİLMESİ
 
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu veya sürekli iş göremezlik geliri, malûllük, vazife malûllüğü veya yaşlılık aylığı almakta iken veya kendisi için en az 360 gün malûllük, yaşlılık ve ölüm sigortası primi bildirilmiş olup da ölen sigortalının hak sahiplerine Kurum Yönetim Kurulu’nca belirlenip Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı tarafından onaylanan tarife üzerinden cenaze ödeneği ödenmektedir.
Cenaze ödeneği, 01.01.2011 tarihi itibarıyla 328 TL olarak belirlenmiş olup, ödenek sırasıyla sigortalının eşine, yoksa çocuklarına, o da yoksa ana babasına, o da yoksa kardeşlerine verilmektedir. Cenaze ödeneğinin belirtilen kişilere ödenememesi ve sigortalının cenazesinin gerçek veya tüzel kişiler tarafından kaldırılması durumunda, belirlenen tutarı geçmemek üzere belgelere dayanan masraflar, masrafı yapan gerçek veya tüzel kişilere ödenmektedir.
 
Kanun’un 4. maddenin birinci fıkrasının (c) bendi kapsamında sigortalı sayılanlardan ölenlerin hak sahiplerine kendi kurumları tarafından ilgili mevzuat gereği ölüm yardımı hariç cenaze gideri, cenaze nakil gideri ödeneği veya bu mahiyette bir ödemenin yapılması halinde, Kurum tarafından cenaze  ödeneği ödenmemektedir.
 
V- SONUÇ
 
5510 sayılı Kanun uygulamasında ölüm sigortasından sağlanan haklar, Kanun’da belirtilen şartların bulunması halinde ölüm aylığı bağlanması, şartların bulunamaması durumunda ölüm toptan ödemesi yapılması, aylık almakta olan kız çocuklarına evlenme ödeneği verilmesi ve cenaze ödeneği verilmesi  olarak karşımıza çıkmaktadır.
 

Bu makale 1561 kez okundu
Yükleniyor...